Is mijn huis geschikt voor een warmtepomp?

Warmtepompen eenvoudig uitgelegd

Een warmtepomp voert warmte uit de buitenlucht naar de woning om die te verwarmen en, in veel gevallen, warm water te leveren. In tegenstelling tot een ketel wordt er geen warmte opgewekt door brandstof te verbranden. In plaats daarvan wordt bestaande warmte verplaatst, waardoor het een uiterst energiezuinige verwarmingsoplossing is.

Als je deze technologie nog niet kent, leer je met onze gids over de werking van een warmtepomp stap voor stap hoe het proces in zijn werk gaat.

De twee meest voorkomende types zijn:

• Luchtwarmtepompen, die warmte uit de buitenlucht halen, zelfs bij -15 °C, en tot 4 kW warmte per 1 kW verbruikte elektriciteit leveren.
• Geothermische systemen, die in ondergrondse leidingen warmte onttrekken door middel van glycol dat door de ondergrondse leidingen stroomt.

Beide types maken gebruik van een koelmiddel dat bij lage temperaturen warmte opneemt, vervolgens wordt samengeperst om de temperatuur te verhogen, waarna de warmte in de woning wordt afgegeven. Bij bepaalde modellen kan het proces omgekeerd worden om te koelen.

Omdat deze systemen warmte verplaatsen in plaats van ze op te wekken, komt een groot deel van de warmte-energie uit de omgeving, waardoor de afhankelijkheid van elektriciteit afneemt.

Wat houdt “geschikt voor een warmtepomp” eigenlijk in?

Geschiktheid van een warmtepomp is geen simpele ja of nee, maar een spectrum dat afhangt van hoe goed de elementen op elkaar zijn afgestemd.

Drie factoren zijn het belangrijkst:

• Isolatie (warmteverlies) – houdt de warmte binnen
• Radiatoren/vloerverwarming – hoe de warmte wordt verspreid
• Systeemontwerp – de juiste configuratie

Een woning is over het algemeen geschikt voor een warmtepomp wanneer:

• Er redelijk weinig warmteverlies is dankzij goede isolatie, efficiënte ramen en weinig tocht
  
• Verwarmingselementen op lagere temperaturen kunnen werken (bv. vloerverwarming of goed gedimensioneerde radiatoren)
• Er ruimte is voor de apparatuur, waaronder een buitenunit en, indien nodig, een warmwaterketel
• Het systeem goed ontworpen en gedimensioneerd kan worden volgens de verwarmingsbehoefte van het gebouw
• De woning gelijkmatig verwarmd kan worden in plaats van met korte verwarmingspieken
  
• Eventuele prestatieproblemen kostenefficiënt verholpen kunnen worden door middel van verbeteringen, zoals isolatie of plaatsing van andere radiatoren

Steeds meer mensen brengen een positieve verandering in hun huis aan door over te stappen op CO2-arme warmtepompen. Alle huizen zijn anders en hun vormen en afmetingen lopen sterk uiteen. Sommigen zijn energiezuiniger dan andere. Je vraagt je dus misschien af of jouw huis geschikt is voor een warmtepomp.

Factoren in de woning die bepalend zijn voor de geschiktheid voor een warmtepomp

1. Isolatie en warmteverlies

Heb je goede isolatie nodig voor een warmtepomp? Hoewel warmtepompen ook in matig geïsoleerde woningen werken, zorgt een betere isolatie voor een hoger rendement en lagere werkingskosten.

Isolatie zorgt ervoor dat je meer van de warmte behoudt waarvoor je betaalt, waardoor de woning langer warm blijft zonder dat het verwarmingssysteem zo hard hoeft te werken. Dat is met name belangrijk voor warmtepompen, die ontworpen zijn om zuinig te werken bij lagere, constante temperaturen. In een goed geïsoleerde woning kan een warmtepomp gemakkelijker en tegen lagere kosten voor een aangename warmte zorgen.

Als de isolatie slecht is, gaat de warmte sneller verloren via het dak, de muren en de vloeren. Daardoor moet de warmtepomp vaker draaien, wat ten koste gaat van het rendement en wat de energiefactuur doet stijgen, net zoals bij elk ander verwarmingssysteem.

Het goede nieuws is dat isolatie een van de eenvoudigste manieren is om de prestaties te verbeteren. Door zolderisolatie te plaatsen of te verbeteren, ontsnapt er minder warmte via het dak, muurisolatie vermindert warmteverlies via buitenmuren en vloerisolatie kan een merkbaar verschil maken in woningen met tochtige of niet-geïsoleerde vloeren.

De isolatie hoeft niet perfect te zijn om een warmtepomp te installeren, maar met betere isolatie wordt de woning aangenamer en bereikt het systeem de best mogelijke prestaties en besparingen.

2. Warmteverliesberekeningen

Met warmteverliesberekeningen wordt vastgesteld in welke mate thermische energie uit de woning ontsnapt. Dat is belangrijker dan hoe oud de woning is, want het bepaalt rechtstreeks de benodigde verwarmingscapaciteit.

Een goed onderhouden rijwoning met verbeterde isolatie kan minder warmteverlies vertonen dan een slecht ontworpen moderne woning. Bij professionele warmteverliesmetingen wordt elke ruimte afzonderlijk beoordeeld, rekening houdend met de wandconstructie, de specificaties van de ramen, de ventilatiecapaciteit en koudebruggen.

Dergelijke berekeningen vormen de basis voor een nauwkeurige dimensionering van de warmtepomp. Te kleine systemen hebben moeite om aan de vraag te voldoen, terwijl te grote installaties meer kosten en mogelijk inefficiënt werken. Oudere woningen kunnen goed presteren met warmtepompen als het warmteverlies met gerichte verbeteringen aangepakt wordt.

3. Radiatoren, vloerverwarming en compatibiliteit

De compatibiliteit van het verwarmingssysteem heeft een grote invloed op de prestaties van de warmtepomp, hoewel bestaande systemen vaak aangepast kunnen worden.

Vloerverwarming vormt de ideale combinatie, omdat die zuinig werkt bij lagere watertemperaturen, die warmtepompen het zuinigst kunnen leveren.

Toch combineren veel woningen met succes radiatoren en warmtepompen. Soms moeten oudere radiatoren die ontworpen zijn voor ketels met hoge temperaturen gemoderniseerd of vergroot worden om bij lagere voorlooptemperaturen hetzelfde comfort te kunnen bieden.

Veel moderne woningen hebben al radiatoren die zonder aanpassingen goed werken met warmtepompen. Een professionele warmteverliesanalyse zal precies vaststellen wat er voor jouw gebouw nodig is.

Je woning voorbereiden op een warmtepomp

Kan er in elke woning een warmtepomp geplaatst worden?

Ja, technisch gezien is dat inderdaad zo: in bijna elke woning kan er een warmtepomp komen, hoewel er praktische en financiële overwegingen meespelen.

Met een gefaseerde aanpak worden warmtepompen zelfs voor lastige woningen haalbaar. Woningeigenaren kunnen eerst de isolatie verbeteren, vervolgens de verwarmingselementen vernieuwen en daarna het warmtepompsysteem installeren.

Een professionele beoordeling door een gecertificeerde installateur is essentieel. Het gebeurt zelden dat het fysiek onmogelijk is. De echte problemen hebben te maken met optimalisatie en investeringen.

Belangrijke aandachtspunten vóór de installatie van een warmtepomp

In de meeste woningen kunnen warmtepompen geïnstalleerd worden, waarbij de installatievereisten afhankelijk zijn van de kenmerken van de woning. Installateurs bekijken doorgaans het volgende:

• Ruimte voor de buitenunit
• Ruimte voor een warmwaterketel indien nodig
• Bestaande radiatoren of vloerverwarming
• Huidige isolatie
• Elektrische capaciteit en aansluitingen

Moderne woningen met vloerverwarming of grotere radiatoren zijn hiervoor bij uitstek geschikt, maar ook oudere woningen zijn geschikt, vooral wanneer ze ontworpen zijn met geschikte voorlooptemperaturen en goed gedimensioneerde verwarmingselementen. Goede isolatie – zoals zolderisolatie, spouwmuurisolatie en dubbele beglazing – werkt als een prestatieversterker: het verhoogt het rendement en verlaagt de werkingskosten. Toch kunnen warmtepompen met het juiste systeemontwerp bij verschillende isolatieniveaus goed werken.

Afhankelijk van het land of de regio kunnen overheidspremies ook helpen om de installatiekosten te compenseren.

Checklist voor de geschiktheid voor warmtepompen

Zelfs als je woning al geschikt is, kunnen kleine verbeteringen het rendement en het comfort vergroten.

Gebruik deze checklist vóór de installatie:

• Dicht kieren af
  Controleer de randen rond ramen, deuren, leidingdoorvoeren en zolderluiken en dicht eventuele kieren of scheuren af om te voorkomen dat er warmte ontsnapt
• Vervang de ramen indien nodig
  Overweeg dubbele beglazing om het comfort te verhogen en warmteverlies te verminderen
• Verbeter de isolatie
  Plaats (extra) zolderisolatie en verbeter waar mogelijk de muurisolatie om de warmte beter vast te houden
• Controleer de radiatoren en verwarmingselementen
  Overweeg om in belangrijke ruimtes grotere radiatoren te plaatsen of vloerverwarming aan te leggen (vooral in aanbouwen)
• Controleer de bedieningselementen van de verwarming
  Installeer of optimaliseer zoneverdeling en slimme bediening, zodat alleen gebruikte ruimtes verwarmd worden
• Controleer de elektrische voeding
  Ga na of je woning geschikt is voor een warmtepomp. In sommige woningen zijn misschien renovaties nodig
• Plan verbeteringen in fasen
  Je hoeft niet alles in één keer te doen: spreid de verbeteringen over een langere periode om de kosten en de overlast binnen de perken te houden
  

Het goede nieuws is dat warmtepompen geschikt zijn voor bijna elk huis. Maar om de beste resultaten uit een warmtepomp te halen, moet je misschien eerst enkele maatregelen nemen, zoals het verbeteren van de energiezuinigheid van je huis.

Hoe energiezuiniger je huis, hoe effectiever en voordeliger een warmtepomp is. Warmtepompen zijn namelijk ontworpen om kamers op een constante temperatuur te houden in plaats van de korte momenten van warmte die een cv-ketel produceert.

Warmtepomp huis en hoe bespaar je energie?

Eerst moet je uitzoeken of je huis goed geïsoleerd is, want isolatie houdt de warmte vast en voorkomt dat energie ontsnapt. Een goed geïsoleerd huis verhoogt het rendement van een warmtepomp, waardoor de bedrijfskosten dalen en de energierekening vaak ook lager uitvalt.

Nieuwere, modernere huizen zijn meestal thermisch efficiënter en hebben daarom minder energie nodig om warm te blijven. Oudere huizen zijn vaak tochtiger en minder goed geïsoleerd, waardoor warmte kan ontsnappen via muren, plafonds en vloeren.

Klinkt dit als jouw huis? Maak je dan geen zorgen, want we hebben een aantal eenvoudige tips om energie te besparen en je huis voor te bereiden op een warmtepomp:

• Ga na of je zolderisolatie of spouwmuurisolatie nodig hebt
• Tochtvrije ramen en deuren om te voorkomen dat warmte ontsnapt
• Dicht kieren en spleten rond ramen, deuren en stopcontacten af
• Plaats dubbel glas, als je dat nog niet hebt

Vervolgens moet je nadenken over het soort verwarming dat je hebt.

• Als je in een ouder huis met traditionele radiatoren woont, heeft je verwarmingssysteem waarschijnlijk een hoge watertoevoertemperatuur nodig om de kamer warm te houden. Een hoge temperatuur warmtepomp is dan misschien de beste optie. Die is nog steeds veel energiezuiniger dan een cv-ketel.
• En als je een moderne nieuwbouwwoning met vloerverwarming of moderne radiatoren hebt, is een lage temperatuur warmtepomp waarschijnlijk een goede keuze. Die levert je goedkope verwarming en vermindert je CO2-uitstoot aanzienlijk.
• Als je een cv-combiketel hebt, kun je met een hybride warmtepomp het beste van twee werelden combineren. Een hybride warmtepomp is een 2-in-1 systeem dat een cv-ketel en een warmtepomp combineert en is dus een goede oplossing voor huiseigenaren die op zoek zijn naar een positieve verandering.

Ruimte, indeling en praktische overwegingen

Naast de energieprestaties speelt ook de indeling van de woning een rol bij de installatiekeuzes.

De plaatsing van de buitenunit moet doordacht gebeuren. Er is vrije ruimte nodig voor de luchtstroom, de unit moet toegankelijk zijn voor onderhoud en de opstelling moet de geluidsoverlast tot een minimum beperken. Plaats warmtepompen niet in de buurt van planten met diepe wortels of op plekken waar de luchtcirculatie slecht is.

Voor de binnenruimte zijn een hydraulische binnenunit en een tank voor sanitair warm water of buffertank nodig. Rechte leidingtrajecten maken de installatie eenvoudiger.

Buitenunits kunnen worden afgeschermd met geschikt hekwerk of beplanting zonder dat het ten koste gaat van de luchtstroom.

Haal het maximale uit je warmtepomp

Een woning energiezuiniger maken, kan de prestaties van de warmtepomp, het comfort en de werkingskosten sterk verbeteren. Hoewel bouwkundige verbeteringen zoals isolatie belangrijk zijn, spelen ook dagelijkse gewoonten een cruciale rol om de verwarmingsbehoefte te verminderen.

Gebruik slimme thermostaten en zoneregeling om te voorkomen dat er in lege kamers wordt verwarmd. Zo haal je het maximum uit je warmtepomp.

Een efficiënt gebruik van warm water (korter douchen, slim gebruikmaken van timers) zorgt ervoor dat er minder sanitair warm water nodig is. Zorg voor een constante temperatuur in plaats van de ruimtes te laten afkoelen en vervolgens weer op te warmen. Warmtepompen werken het zuinigst wanneer ze continu draaien, en niet wanneer ze de aan-uitcyclus van de ketel volgen.

Kleine aanpassingen, zoals de gordijnen 's avonds sluiten, deuren tussen verwarmde en onverwarmde ruimtes gesloten houden en ervoor zorgen dat radiatoren niet geblokkeerd worden, dragen allemaal bij aan een vermindering van het warmteverlies.

Voor welke woningen zijn warmtepompen mogelijk niet geschikt?

Hoewel warmtepompen in de meeste woningen geïnstalleerd kunnen worden, zijn er een klein aantal woningen waar dit echt een uitdaging vormt.

Bij slecht geïsoleerde panden zonder reële mogelijkheden tot renovatie, zoals beschermde gebouwen met strenge voorschriften, kan het moeilijk zijn. Maar dat komt relatief weinig voor en in veel gevallen kan een woning door verbeteringen zoals betere isolatie geschikt worden gemaakt voor een warmtepomp.

Warmtepompen kunnen in appartementen geïnstalleerd worden, maar dat kan lastig zijn als er weinig ruimte is voor de units of als er onvoldoende luchtstroom is. Beschermde gebouwen mogen niet zomaar aangepast worden en er is een vergunning voor beschermde gebouwen nodig om geothermische warmtepompen of luchtwarmtepompen te plaatsen, aangezien de binnen- en buitenunits het karakter van het gebouw veranderen.

Warmtepompen mogen niet op de begane grond geplaatst worden als er bij hevige regenval risico is dat er water in de woning komt. Er zijn echter vaak alternatieven, zoals binnenmuurisolatie voor beschermde panden. Deze ongeschikte gevallen zijn eerder uitzondering dan regel.

Planning en vergunningen

In veel Europese landen vallen de meeste installaties van luchtwarmtepompen onder de regeling voor vrijgestelde bouwprojecten, wat betekent dat er onder bepaalde voorwaarden geen formele bouwvergunning nodig is. Er zijn echter regels met betrekking tot geluidsniveaus, visuele impact en de afstand tot de perceelsgrenzen.

Voor beschermde gebouwen is altijd een speciale vergunning vereist. Voor geothermische warmtepompen of luchtwarmtepompen heb je een vergunning voor beschermde gebouwen nodig, aangezien de binnen- en buitenunits het karakter van het gebouw veranderen. Voor woningen in beschermde gebieden kunnen aanvullende beperkingen gelden. Voor de installatie van warmtepompen is een bouwvergunning nodig.

Energieverbruik, energiefacturen en prestatieverwachtingen

Het verschil tussen energieverbruik en energierendement begrijpen helpt om realistische verwachtingen te krijgen over de werkingskosten.

Warmtepompen halen het grootste deel van hun energie uit de omgeving: ze produceren 4 kW warmte voor elke 1 kW verbruikte elektriciteit.

De elektriciteitsprijzen liggen doorgaans echter hoger dan de gasprijzen per eenheid, hoewel alle prijzen afhankelijk zijn van de markt. Over het algemeen liggen de werkingskosten in goed geïsoleerde woningen met zuinige warmtepompsystemen vaak op hetzelfde niveau als of zelfs lager dan die van verwarming op gas, zeker nu er speciale elektriciteitstarieven voor warmtepompen beschikbaar zijn.

De prestaties variëren per seizoen: warmtepompen moeten het hardst werken in de winter, wanneer de buitentemperaturen het laagst zijn. De waarde op lange termijn komt doordat er weinig onderhoud nodig is, het systeem gemiddeld ongeveer 15 jaar meegaat en niet onderhevig is aan prijsschommelingen van fossiele brandstoffen.

Volgende stappen en ondersteuning

De beste manier om te bepalen of een woning geschikt is voor een warmtepomp, is met een professionele beoordeling.

Een gedetailleerd locatieonderzoek analyseert warmteverlies, isolatieniveaus, bestaande verwarmingselementen en de beschikbare installatieruimte om het meest geschikte systeemontwerp te bepalen.

Daikin werkt met een netwerk van installateurs die woningen kunnen beoordelen en een oplossing kunnen aanbevelen op basis van de specifieke behoeften van een woning.

Conclusie

In de meeste woningen werkt een warmtepomp prima, zeker als er een paar gerichte verbeteringen worden aangebracht. Je hoeft niet alles in één keer te doen en je hebt geen ‘perfecte’ woning nodig om te beginnen. Eenvoudige maatregelen, zoals tocht tegengaan, de isolatie verbeteren of radiatoren vervangen, kunnen een groot verschil maken voor het comfort, het energierendement en de werkingskosten.

Beschouw een warmtepomp als een proces in plaats van als een eenmalige installatie. Kijk eerst hoe de woning er op dit moment voor staat, breng praktische verbeteringen aan op de plekken waar ze het meeste effect hebben en vraag professioneel advies om een systeem te ontwerpen voor jouw ruimte en levensstijl. Bekijk het assortiment warmtepompoplossingen van Daikin om het juiste systeem voor jouw woning te vinden.

Belangrijkste conclusies

• De meeste woningen komen in aanmerking voor een warmtepomp
  Het gaat niet om het type woning, maar om de combinatie van isolatie, verwarmingselementen en een goed ontworpen systeem.
• Warmtepompen werken anders dan ketels
  Ze zorgen voor een constante verwarming op lage temperatuur, waardoor woningen die de warmte goed vasthouden het beste rendement en het meeste comfort bieden.
• Isolatie is de belangrijkste manier om de prestaties te verbeteren
  Betere isolatie van zolder, muren of vloeren komt elk verwarmingssysteem ten goede, maar maakt vooral bij warmtepompen een groot verschil.
• De geschiktheid van de woning kan in de loop van de tijd verbeterd worden
  Tocht tegengaan, radiatoren vervangen en betere regelapparatuur installeren kan in fasen gebeuren, zodat de kosten en de overlast gespreid worden.
• Een professioneel ontwerp en een juiste dimensionering zijn essentieel
  Nauwkeurige warmteverliesberekeningen en een vakkundige installatie zorgen ervoor dat het systeem zuinig werkt en aan de behoeften van de woning voldoet.