Ontdek hoeveel je kunt besparen met warmtepompen van Daikin

Er zijn veel redenen om voor een warmtepomp te kiezen. Daarom heeft Daikin de whitepaper Drivers to Heat Pump Adoption by European Households gemaakt, met feitelijke inzichten om consumenten te helpen een weloverwogen beslissing te nemen. Daarin worden belangrijke factoren onderzocht zoals besparingen op energiekosten, stimuleringsmaatregelen van de overheid, milieueffecten, beleidsontwikkelingen en hoe warmtepompen kunnen worden geïntegreerd met oplossingen voor hernieuwbare energie om woningen klaar te maken voor de toekomst.

In dit artikel bespreken we hoe een warmtepomp uw energiekosten kan verlagen met een beter rendement en een kleinere afhankelijkheid van fossiele brandstoffen.

Hoe een warmtepomp werkt

Het fundamentele verschil tussen een warmtepomp en een gasketel zit in de manier waarop beide systemen warmte produceren. Een gasketel verbrandt brandstof, een proces waarbij zelfs bij de modernste condensatieketels een deel van de verbruikte energie verloren gaat.

Een warmtepomp produceert zelf geen warmte. In plaats daarvan haalt een warmtepomp warmte uit de buitenlucht of de grond en brengt dit met een kleine hoeveelheid elektriciteit naar je woning. Dit werkt volgens hetzelfde principe als een koelkast, maar dan omgekeerd.

Er zijn twee hoofdcategorieën warmtepompen beschikbaar voor huiseigenaren. Beide werken volgens hetzelfde principe, maar halen warmte uit een andere bron: luchtwarmtepompen en geothermische warmtepompen.

Lees hier meer.

Waarom efficiëntie belangrijk is: je bespaart kosten

Een moderne luchtwarmtepomp levert doorgaans drie tot vier eenheden warmte voor elke verbruikte eenheid elektriciteit. Deze verhouding staat bekend als de SCOP-waarde (Seasonal Coefficient of Performance, of seizoensgebonden prestatiecoëfficiënt) en zorgt ervoor dat warmtepompen veel energie-efficiënter zijn dan conventionele verwarmingssystemen. Een gasketel met een rendement van 90% zet per verbruikte eenheid gas slechts iets minder dan één eenheid warmte om.

Zelfs de meest efficiënte gasketel kan niet op tegen het thermodynamische voordeel van een warmtepomp.

Hoe een warmtepomp je energiefactuur verlaagt

Wanneer je een gasketel vervangt door een warmtepomp, stijgt je elektriciteitsverbruik. In de meeste gevallen wordt dat echter ruimschoots gecompenseerd door de daling van je gasverbruik, en dat is precies wat de gegevens aantonen.

De cijfers maken duidelijk waarom. Volgens gangbare aannames in de sector heeft een woning met een warmtevraag van 10.000 kWh ongeveer 11.111 kWh gas nodig als ze wordt verwarmd met een gasketel met een rendement van 90%. Een warmtepomp die dezelfde hoeveelheid warmte levert met een SCOP van ongeveer 4,2, verbruikt slechts ongeveer 2.395 kWh elektriciteit. Dat betekent dat er ongeveer 80% minder primaire energie nodig is om dezelfde hoeveelheid warmte te produceren. Daardoor ligt de totale verwarmingskost met een warmtepomp doorgaans lager, ook al is elektriciteit per kWh momenteel duurder dan gas.

Hoe presteert een warmtepomp bij koud weer?

Een veelgestelde vraag is of een warmtepomp ook in de winter betrouwbaar blijft werken. Moderne luchtwarmtepompen zijn ontworpen om efficiënt te blijven functioneren, zelfs bij zeer lage buitentemperaturen. Zo zijn de warmtepompen van Daikin ontwikkeld om effectief te verwarmen tot -25 °C. In het Europese klimaat, waar zulke extreme temperaturen zelden voorkomen, heeft een koudeperiode doorgaans geen grote invloed op de besparingen. Hoewel het rendement en de verwarmingscapaciteit afnemen bij lagere buitentemperaturen, zijn moderne systemen ontworpen om daar efficiënt mee om te gaan.

Verwachte besparingen over een periode van 10 jaar

Een van de meest uitgebreide analyses van de gebruikskosten van warmtepompen is terug te vinden in de whitepaper Drivers to Heat Pump Adoption by European Households. Hierin worden de verwachte werkingskosten van een warmtepomp en een gasketel over een periode van tien jaar met elkaar vergeleken.

De vergelijking is gebaseerd op een gestandaardiseerd scenario: een woning met een jaarlijkse warmtevraag van 10.000 kWh voor ruimteverwarming. Dat komt ongeveer overeen met een nieuwbouwwoning van zo'n 200 m² of een middelgroot renovatieproject tot 120 m² met een lagere energieprestatie (ongeveer EPC-klasse E). In het model wordt uitgegaan van vloerverwarming in combinatie met de warmtepomp en radiatoren bij de gasketel.

Op basis van deze aannames blijkt dat een warmtepomp gedurende de volledige periode van tien jaar lagere gebruikskosten heeft dan een gasketel. Bovendien nemen de besparingen in de loop der tijd verder toe.

Het is belangrijk om te benadrukken dat deze resultaten gebaseerd zijn op een reeks aannames over de toekomstige evolutie van energieprijzen en het energiebeleid.

Besparingen jaar na jaar: de belangrijkste inzichten

• Geschatte cumulatieve besparing op werkingskosten: Ongeveer € 2.600 over een periode van 10 jaar bij een vergelijking tussen een warmtepomp en een gasketel.
• Typische jaarlijkse besparing op werkingskosten: Ongeveer € 240 tot € 314 per jaar, waarbij de besparing volgens het model geleidelijk toeneemt.
• Wat wordt er vergeleken: Deze cijfers vergelijken de jaarlijkse werkingskosten voor verwarming (uitsluitend energiekosten) van een warmtepomp en een gasketel. Kosten voor aankoop, installatie, onderhoud en financiering zijn niet meegerekend.

Belangrijkste aannames van het model: Gebaseerd op de gemiddelde energieprijzen in de EU27 (Eurostat), een warmtevraag van 10.000 kWh/jaar en de verwachte effect van ETS2 en koolstofbelasting.

Deze cijfers zijn gebaseerd op een gestandaardiseerd modelscenario en vormen geen voorspelling van de werkelijke kosten voor een huishouden. De daadwerkelijke besparingen hangen af van verschillende factoren, zoals de energieprestaties van je woning, de lokale energieprijzen, beschikbare premies, het klimaat, het ontwerp van het systeem en de kwaliteit van de installatie.

Raadpleeg de downloadbare whitepaper voor de volledige methodologie, de aannames van het model en gedetailleerde prognoses per jaar.

Waarom nemen de besparingen toe?

Hoewel de voorspelde prijzen na 2032 buiten het bereik van dit project vallen, is het de moeite waard om op te merken dat het effect van ETS en koolstofbelasting na 2035 een nog grotere rol zal spelen bij de duurdere prijzen van fossiele brandstoffen voor Europese huishoudens.

Een warmtepomp is tegenwoordig niet alleen goedkoper in gebruik, maar is ook afgestemd op de energiemarkt waar Europa naartoe evolueert. Doordat elektriciteit steeds vaker uit hernieuwbare bronnen komt en fossiele brandstoffen met extra CO₂-kosten worden belast, wordt de keuze voor een warmtepomp op lange termijn alleen maar interessanter.

Factoren die bepalen hoeveel je bespaart

Elk huishouden is anders. De volgende factoren kunnen een grote invloed hebben op je werkelijke energiebesparing:

• Je huidige verwarmingssysteem:
  Hoe ouder en minder efficiënt je huidige ketel is, hoe groter de besparing in het begin zal zijn. Verouderde, niet-condenserende gasketels worden in heel Europa geleidelijk uitgefaseerd. Deze gasketels vervangen door een warmtepomp levert een grotere sprong in efficiëntie op dan wanneer je eerst zou overstappen op een moderne condenserende gasketel.
  
• De grootte en indeling van je woning:
  De grootte en indeling van je woning hebben een directe invloed op hoeveel je kunt besparen. Grotere woningen halen doorgaans het meeste voordeel uit de hoge efficiëntie van een warmtepomp, zeker wanneer de warmtevraag gelijkmatig over open ruimtes is verdeeld. Woningen met veel kleine of minder goed verbonden ruimtes kunnen ongelijkmatig worden verwarmd, waardoor het systeem harder moet werken. Ook de plafondhoogte, het aantal verdiepingen en de warmteverdeling in je woning spelen een rol. Daarnaast is een correcte dimensionering van de warmtepomp essentieel. Een te kleine warmtepomp kan de warmtevraag onvoldoende dekken, terwijl een te grote warmtepomp minder efficiënt werkt en onnodig hoge werkingskosten veroorzaakt.
  
• De isolatie van je woning:
  Hoe beter je woning geïsoleerd is, hoe minder warmte verloren gaat en hoe minder hard de warmtepomp hoeft te werken. Een goed geïsoleerd dak, spouwmuurisolatie en dubbele beglazing dragen allemaal bij aan een hoger energierendement en lagere werkingskosten. Is je woning momenteel slecht geïsoleerd? Dan is investeren in betere isolatie vóór of tegelijk met de installatie van een warmtepomp vaak de verstandigste financiële keuze.
  
• Je warmteafgiftesysteem:
  Heeft je woning radiatoren die zijn ontworpen voor een gasketel met een hoge aanvoertemperatuur? Dan kan het nodig zijn deze te vervangen of aan te vullen, zodat de warmtepomp optimaal efficiënt kan werken.
  
• Lokale energieprijzen:
  De gas- en elektriciteitsprijzen verschillen aanzienlijk tussen en binnen landen. De verhouding tussen de gas- en elektriciteitsprijzen in jouw regio bepaalt in grote mate hoeveel je daadwerkelijk bespaart. In regio's waar elektriciteit relatief goedkoop is of gas juist duur, kunnen de besparingen zelfs hoger uitvallen dan het Europese gemiddelde.

Helpen warmtepompen ook om vaste energiekosten te verlagen?

Vaste energiekosten zijn de dagelijkse vaste kosten die je energieleverancier aanrekent voor je aansluiting op het gas- en elektriciteitsnet, ongeacht hoeveel energie je verbruikt.

Stap je over op een warmtepomp en laat je je gasaansluiting volledig afsluiten, dan betaal je geen vaste kosten voor gas meer. Dit voordeel wordt vaak over het hoofd gezien wanneer huishoudens berekenen hoe snel een warmtepomp zichzelf terugverdient.

Niet iedereen kiest er echter voor om gas volledig af te sluiten. Sommigen behouden hun gasaansluiting om op gas te koken of als back-up voor warm water. In dat geval blijven de vaste kosten voor zowel gas als elektriciteit van toepassing. Of het voor jou interessant is om je gasaansluiting volledig te laten afsluiten, bespreek je het best met je installateur en energieleverancier.

Praktijkvoorbeeld: vergelijking van het energieverbruik van een warmtepomp t.o.v. een gasketel

De simulatie ging uit van een praktijkvoorbeeld waarin het energieverbruik van een warmtepomp vergeleken werd met dat van een gasketel in een woning met een ruimteverwarmingsvraag van 10.000 kWu per jaar, wat overeenkomt met ongeveer 1.100 m³ gasverbruik. Dit scenario weerspiegelt een nieuwe woning van 200 m² of een middelgrote renovatie van maximaal 120 m² met energieklasse E.

De resultaten geven aan dat een warmtepomp gestage en groeiende besparingen kan opleveren over de voorspelde periode van 10 jaar, met een totale geschatte besparing van € 2.602 tegen het einde. Deze besparingen nemen toe naarmate het prijsverschil tussen elektriciteit en aardgas groter wordt.

Verwarmingsinvesteringen toekomstbestendig maken

Het is belangrijk om op te merken dat deze prognoses gebaseerd zijn op huidige trends en aannames, waaronder de invoering van koolstofbelastingen vanaf 2023 en een geleidelijke uitfasering van niet-condenserende ketels. Hoewel de toekomstige energiemarkt onvoorspelbaar is, bieden deze simulaties waardevolle inzichten in de potentiële voordelen van warmtepompen.

Tijdgebonden tarieven

Bij tijdgebonden tarieven gelden verschillende tarieven, afhankelijk van het tijdstip van de dag. Tijdens daluren – meestal 's nachts, bijvoorbeeld tussen 23:00 en 7:00 uur – ligt de elektriciteitsprijs vaak aanzienlijk lager dan overdag. Een goed ingestelde warmtepomp kan hiervan profiteren door tijdens de goedkopere uren de thermische massa van je woning of je warmwaterboiler voor te verwarmen. Zo wordt een groter deel van het energieverbruik verschoven naar momenten waarop elektriciteit goedkoper is.

Sommige energieleveranciers bieden tegenwoordig ook tarieven aan die speciaal zijn ontwikkeld voor huishoudens met een warmtepomp. Deze houden er rekening mee dat warmtepompen elektriciteit verbruiken over langere, gelijkmatige periodes in plaats van in korte pieken. Dat is gunstiger voor het elektriciteitsnet, waardoor sommige leveranciers hiervoor aantrekkelijke tarieven aanbieden. Vergelijk daarom vóór de installatie de tarieven van verschillende energieleveranciers en bekijk ook jaarlijks opnieuw welk contract het beste bij jouw situatie past wanneer je huidige tarief afloopt.

Houd je energieverbruik in de gaten en bespaar met slimme regelingen

Door het energieverbruik van je warmtepomp op te volgen, kun je eenvoudig je energiekosten onder controle houden. De meeste moderne units beschikken over een ingebouwd display of een app waarmee je zowel je actuele als historische energieverbruik kunt bekijken. Zo merk je inefficiënties of beginnende storingen sneller op, nog voordat ze leiden tot hogere energiekosten.

Door dit te combineren met een slimme meter kun je nog meer besparen. Slimme meters zijn doorgaans vereist om gebruik te maken van tijdgebonden tarieven, waarbij elektriciteit tijdens de daluren aanzienlijk goedkoper is. Slimme regelingen, zoals die van Daikin, kunnen vervolgens automatisch de verwarming en het warm water inplannen tijdens die goedkopere uren. Een slimme thermostaat gaat nog een stap verder door je gewoontes te leren kennen en de verwarming daarop af te stemmen. Samen helpen deze slimme oplossingen je om je maandelijkse energiefacturen te verlagen, zonder in te leveren op comfort.

Combineer je warmtepomp met zonnepanelen

Voor huishoudens die hun elektriciteitskosten nog verder willen verlagen, is de combinatie van een warmtepomp met een zonnepaneelsysteem een van de meest doeltreffende oplossingen. Omdat een warmtepomp op elektriciteit werkt, kan je de hoeveelheid aan te kopen elektriciteit van het net verminderen door opgewekte zonne-energie zelf te gebruiken in plaats van die aan het net te leveren.

Warmtepompen en zonnepanelen hebben geen perfect gelijklopend seizoenspatroon. Zonnepanelen wekken de meeste elektriciteit op in de zomer, terwijl de warmtevraag voor verwarming vooral in de winter het hoogst is. Maar deze combinatie kan toch nog steeds zorgen voor meer gebruik van zonne-energie gedurende het hele jaar, met name voor de productie van sanitair warm water, waar het hele jaar door behoefte aan is.

Met een batterij kan het eigen verbruik nog verder worden verhoogd door het overschot aan overdag opgewekte zonne-energie op te slaan voor gebruik ’s avonds.

Uit onderzoek van Daikin Europe naar de combinatie van zonnepanelen en warmtepompen blijkt bovendien dat het aandeel zelfverbruik (het percentage opgewekte zonne-energie dat je zelf gebruikt in plaats van aan het net terug te leveren) aanzienlijk kan worden verhoogd door beide systemen slim op elkaar af te stemmen.

Overheidspremies en financiële stimuleringsmaatregelen

Overheidspremies en stimuleringsregelingen kunnen de initiële kosten voor de installatie van een warmtepomp aanzienlijk verlagen. In heel Europa bieden nationale, regionale en lokale overheden financiële ondersteuning om de overstap naar koolstofarme verwarmingsoplossingen te stimuleren.

Welke steun beschikbaar is, verschilt per land. Dat kan gaan om subsidies, belastingvoordelen, leningen met een lage rente of andere financieringsregelingen. Ook de voorwaarden, de hoogte van de steun en de aanvraagprocedures verschillen en kunnen in de loop van de tijd veranderen.

Ga daarom vóór je een beslissing neemt na welke steunmaatregelen momenteel beschikbaar zijn in jouw regio en of je ervoor in aanmerking komt. Lokale subsidies en financiële stimuleringsmaatregelen kunnen een grote invloed hebben op de totale installatiekosten én op de terugverdientijd van een warmtepomp.

Wat is de terugverdientijd van een warmtepomp?

De terugverdientijd, de tijd die nodig is om de initiële installatiekosten terug te verdienen via de cumulatieve energiebesparingen, is een van de meest gestelde vragen over warmtepompen.

Het antwoord hangt af van verschillende factoren, zoals de installatiekosten, de jaarlijkse energiebesparing en de eventuele subsidies die je ontvangt.

Vervang je een oude, inefficiënte gasketel in een goed geïsoleerde woning, dan is een terugverdientijd van 7 tot 12 jaar realistisch. Huishoudens die een stookolie- of LPG-installatie vervangen, kunnen hun investering vaak sneller terugverdienen, omdat deze brandstoffen doorgaans duurder zijn dan aardgas en de besparing daardoor groter is.

Echte woningen, echte besparingen

De besparingscijfers in dit artikel zijn gebaseerd op berekende gemiddelden voor een standaardwoning. Individuele resultaten kunnen variëren, en de beste manier om te weten wat een warmtepomp voor jouw woning kan betekenen, is door een professionele beoordeling aan te vragen.

Daikin-gecertificeerde installateurs voeren vóór de installatie een uitgebreide woninganalyse uit. Ze beoordelen onder meer je huidige verwarmingssysteem, de isolatie van je woning, de staat van je radiatoren of vloerverwarming en je warmwatersysteem. Op basis daarvan kunnen ze een realistische inschatting maken van de besparing en de terugverdientijd voor jouw woning, in plaats van uit te gaan van Europese of nationale gemiddelden.

Daarnaast kan de installatie van een warmtepomp de energieprestatie van je woning verbeteren. Een beter EPC-label kan op zijn beurt bijdragen aan een hogere marktwaarde van je woning.

Conclusie

Het bewijs is duidelijk: een warmtepomp is structureel goedkoper in gebruik dan een gasketel. Bovendien zullen die besparingen naar verwachting toenemen naarmate de gasprijzen stijgen door de invoering van koolstofbelasting. Voor een gemiddeld Europees huishouden met een warmtevraag van 10.000 kWh bedraagt de gecumuleerde besparing op energiekosten ongeveer € 2.602 over een periode van 10 jaar, op basis van de gemiddelde energieprijzen in de EU27. De verwachting is dat deze besparing daarna verder zal oplopen. De werkelijke besparing voor jouw woning hangt af van factoren zoals de isolatie, je huidige verwarmingssysteem, je energietarief en de lokale energieprijzen. Toch wordt het structurele voordeel van een warmtepomp ten opzichte van een gasketel op lange termijn alleen maar groter. Wil je ontdekken wat dit in de praktijk voor jouw woning betekent? Dan is een gratis woninganalyse door een erkende installateur de beste eerste stap.

Belangrijkste conclusies

• Warmtepompen zorgen meteen voor lagere kosten, en die besparing neemt verder toe. Op basis van het model dat in dit artikel wordt gebruikt, kan een gemiddelde woning ongeveer €2.602 besparen over 10 jaar in vergelijking met een gasketel. Naar verwachting zullen de besparingen daarna verder stijgen.
  
• Een lager energieverbruik is de belangrijkste reden voor een lagere energiefactuur. Bij een warmtevraag van 10.000 kWh heeft een warmtepomp ongeveer 80% minder primaire energie nodig dan een gasketel. Zo worden de hogere elektriciteitsprijzen gedeeltelijk gecompenseerd.
• Warmtepompen zijn aanzienlijk efficiënter dan ketels. Een moderne warmtepomp produceert doorgaans 3 tot 4 eenheden warmte met 1 eenheid elektriciteit. Zelfs efficiënte gasketels leveren minder dan 1 eenheid bruikbare warmte per eenheid verbruikt gas.
• Warmtepompen verplaatsen warmte in plaats van ze op te wekken. Door warmte uit de buitenlucht of de bodem te halen in plaats van brandstof te verbranden, maken warmtepompen gebruik van een fundamenteel efficiënter verwarmingsproces.
• De werkelijke besparing hangt af van je woning en installatie. Factoren zoals het isolatieniveau, de dimensionering van het systeem, energietarieven en lokale energieprijzen beïnvloeden het resultaat. Een professionele analyse is daarom de beste manier om je mogelijke besparing in te schatten.